Kulki na rękawach i pod pachami to najczęstsza rzecz, której dziewiarze nie lubią w swoich swetrach. Dobra wiadomość jest taka, że mechacenie nie oznacza złej roboty. Zła wiadomość jest taka, że nie da się go całkiem wyeliminować, można tylko ograniczyć. Ten tekst wyjaśnia, skąd bierze się mechacenie, jak je zmniejszyć przy wyborze włóczki i jak sobie poradzić z kulkami.
Jak powstaje kulka
Włóczka składa się z krótkich włókien skręconych w nitkę. Skręt trzyma włókna razem. Kiedy dzianina trze o coś, na przykład rękaw o bok ciała, krótkie, luźne końcówki włókien wysuwają się na powierzchnię. Tam się plączą ze sobą i tworzą kulkę. Jeśli plątanina nie odpadnie, zostaje na swetrze.
Z tego opisu wynikają trzy czynniki, które mają największy wpływ.
- Długość włókien. Im krótsze włókna, tym łatwiej wysuwają się z nitki. Włókna długie siedzą w nitce pewniej. Włókna, które w trakcie noszenia pękają, same stają się krótkie i zwiększają mechacenie.
- Skręt nitki. Luźno skręcona, miękka włóczka łatwiej oddaje włókna. Mocniej skręcona mechaci się wolniej, ale bywa mniej miękka.
- Tarcie. Miejsca, w których dzianina się ociera (pachy, łokcie, miejsce, w którym nosisz torbę), mechacą się najszybciej.
Dodatkowo mechacenie zależy od gęstości dzianiny. Luźna dzianina daje włóknom więcej miejsca do wysuwania się.
Które włóczki mechacą się mniej
Nie ma włóczki, która nigdy się nie mechaci, więc w tabeli podajemy tylko tendencje, a nie obietnice.
| Cecha włóczki | Mniej kulek | Więcej kulek |
|---|---|---|
| Skręt nitki | Mocny | Luźny, miękki |
| Długość włókna | Długie | Krótkie |
| Dzianina | Gęsta, drobna | Luźna, na grubych drutach |
| Skład | Jedno włókno, długie | Mieszanki, w których włókna zachowują się różnie |
Teksty o włóczkach zwracają uwagę, że najdelikatniejsze włókna bywają też krótkie i przez to mechacą się łatwiej. Miękkość i odporność na mechacenie często idą więc w przeciwne strony. Zobacz też przewodnik po włóknach, który pokazuje cechy włókien.
O akrylu nie da się powiedzieć jednym zdaniem „mechaci się" albo „nie mechaci się": o wyniku decyduje konkretna włóczka, jej skręt i gęstość dzianiny.
Jak zmniejszyć mechacenie przy robieniu
- Dobierz włóczkę o mocniejszym skręcie do rzeczy mocno trących: rękawy, szalik noszony pod kurtką.
- Przerabiaj dzianinę nieco gęściej, czyli cieńszymi drutami niż zalecane na banderoli. Zrób próbkę, żeby sprawdzić, jak się układa. Zobacz próbkę dziewiarską.
- Unikaj kupowania bardzo miękkich, luźno skręconych włóczek na rzeczy, które mają przetrwać wiele sezonów, jeśli ważniejsza jest dla Ciebie trwałość niż miękkość.
Jak bezpiecznie usunąć kulki
- Ręcznie. Kulki, które siedzą luźno, można po prostu zdjąć palcami. Przy mocniej przytrzymanych użyj nożyczek do odcinania przy samej powierzchni.
- Specjalny grzebień lub kamień do swetrów. Delikatnie przesuwaj po napiętej dzianinie, bez nacisku.
- Golarka do swetrów. Przesuwaj po dzianinie rozpostartej na płaskiej powierzchni, a nie założonej na sobie. Nie dociskaj, bo możesz przeciąć oczko.
- Nigdy nie szarp kulek. Szarpanie wyciąga z dzianiny kolejne włókna i pogarsza sytuację.
Po usunięciu kulek mechacenie może wrócić w tych samych miejscach, bo tarcie nie znika.
Najkrótsza odpowiedź
Sweter mechaci się, bo krótkie włókna wysuwają się z nitki i plączą na powierzchni. Wybieraj mocniejszy skręt, gęstszą dzianinę i nie oczekuj, że miękka włóczka będzie też całkiem odporna.
Źródła
- Conservation and Art Materials Encyclopedia Online (AIC Wiki), Pilling
- Interweave, Is your yarn pill-prone?
