Opis wzoru wygląda na początku jak szyfr: skróty, nawiasy, gwiazdki i kratki z symbolami. Wzór podaje się w dwóch postaciach, jako opis słowny i jako schemat. Ten tekst uczy czytać obie. Wszystkie znaczenia symboli sprawdzaj w objaśnieniu przy konkretnym wzorze, bo nie ma jednej normy, którą stosują wszyscy autorzy.
Zasada numer jeden: legenda wzoru wygrywa
Autorzy wzorów używają trochę innych skrótów i symboli. Z tego powodu przy każdym wzorze znajdziesz objaśnienie (legendę). Jeśli skrót z tego tekstu różni się od legendy wzoru, który robisz, wierz legendzie.
Schemat: jak go czytać
Schemat to siatka kratek. Każda kratka to jedno oczko, a każdy rząd kratek to jeden rząd robótki. Symbol w kratce mówi, co zrobić z tym oczkiem.
Kierunek czytania ma znaczenie.
- Zacznij od prawego dolnego rogu, bo właśnie od niego zaczyna się robótka.
- Rząd nieparzysty (prawa strona robótki) czytaj od prawej do lewej, w tym samym kierunku, w którym przerabiasz oczka.
- Rząd parzysty (lewa strona robótki) czytaj od lewej do prawej, bo teraz trzymasz robótkę odwróconą.
- Przy robieniu na okrągło wszystkie rzędy czyta się od prawej do lewej, bo cały czas patrzysz na prawą stronę. Zobacz dzierganie na okrągło.
Większość schematów rysuje się tak, jak dzianina wygląda z prawej strony. To znaczy, że w rzędzie na lewej stronie symbol „oczko prawe" oznacza, że z prawej strony ma być widoczne oczko prawe, więc na lewej stronie robisz oczko lewe. Ta zasada zaskakuje początkujących najbardziej. Zawsze sprawdź w objaśnieniu, czy autor tak właśnie rysuje.
Powtarzający się wzór (raport) bywa zaznaczony ramką lub kreskami po bokach. Jeśli raport ma osiem oczek, a robótka ma 32, powtarzasz ramkę cztery razy w rzędzie.
Opis słowny: najczęstsze skróty
Opis wzoru pisanego jest krótszy niż schemat, ale trzeba znać skróty. Poniżej podajemy przykładowe skróty, które często spotyka się w polskich opisach. Autorzy bywają niekonsekwentni, dlatego legenda wzoru ma pierwszeństwo.
| Skrót | Znaczenie |
|---|---|
| o.p. | oczko prawe |
| o.l. | oczko lewe |
| narzut | nitka przerzucona przez prawy drut, robi dodatkowe oczko i dziurkę |
| 2 o. razem | przerób dwa oczka razem jako jedno, ubywa jedno oczko |
| rz. | rząd |
Powtórzenia: gwiazdki i nawiasy
Dwa znaki oznaczają, że fragment trzeba powtórzyć.
- Gwiazdka () zaznacza początek powtarzanego fragmentu. Zapis „ 2 o.p., 2 o.l., od * do końca rzędu" znaczy: przerabiaj dwa oczka prawe i dwa lewe, i powtarzaj to aż do końca rzędu.
- Nawias zaznacza grupę, którą powtarzasz podaną liczbę razy. Zapis „(2 o.p., 2 o.l.) 5 razy" znaczy: przerób te cztery oczka pięć razy, razem dwadzieścia oczek.
Jeśli liczba oczek w rzędzie nie dzieli się na raport bez reszty, wzór podaje, jak postąpić na początku lub na końcu rzędu. Przeczytaj to zdanie, zanim zaczniesz.
Jak nie zgubić miejsca
- Przesuwaj linijkę lub kartkę po schemacie. Zasłaniaj rzędy powyżej tego, który robisz. Dzięki temu widzisz tylko bieżący i ostatni rząd.
- Używaj pierścieni i znaczników na drucie, żeby zaznaczyć początek i koniec raportu.
- Licznik rzędów (mechaniczny lub ołówkiem na kartce): po każdym rzędzie zaznacz kreskę.
- Licz oczka na końcu rzędu, zwłaszcza po rzędach z ubytkami lub narzutami. Wzór zwykle podaje, ile oczek powinno być po danym rzędzie.
- Czytaj dzianinę. Po kilku rzędach widać, jak powinny wyglądać oczka. Gdy układ nie zgadza się ze schematem, wypatrz błąd wcześnie, a nie po dziesięciu rzędach.
Ćwiczenie
Zrób próbkę ściegu ryżowego ze schematu powyżej: nabierz parzystą liczbę oczek, na przykład 16, i przerabiaj rząd po rzędzie według schematu. Porównaj efekt z rysunkiem. Jeśli wzór wychodzi inny niż schemat, sprawdź, czy rząd lewej strony czytasz od lewej do prawej. Jeśli to Twoja pierwsza praca ze schematem, zacznij od pierwszych oczek.
